Beynəlxalq qanunvericilik

İŞGƏNCƏLƏRƏ VƏ DİGƏR QƏDDAR, QEYRİ-İNSANİ, YAXUD LƏYAQƏTİ ALÇALDAN DAVRANIŞ VƏ CƏZA NÖVLƏRİNƏ QARŞI
KONVENSİYA



İŞGƏNCƏLƏRİN VƏ QEYRİ - İNSANİ, YAXUD İNSAN LƏYAQƏTİNİ ALÇALDAN RƏFTARIN VƏ YA CƏZALARIN QARŞISININ ALINMASI HAQQINDA
AVROPA KONVENSİYASI
 

QADINLARA QARŞI AYRI-SEÇKILIYIN BÜTÜN FORMALARININ LƏĞV EDILMƏSI HAQQINDA KONVENSIYA

Azərbaycan Respublikası Konstitutsiyası və Qanunvericiliyi, Azərbaycan Respublikasının qoşulmuş olduğu bir çox beynəlxalq hüquqi-normativ aktlar və Konvensiyalar işgəncəni qadağan edir və qarşısının alınması üçün tədbirlər nəzərdə tutur. Beləki Azərbaycan Respublikası konstitusiyasının 46-ci maddəsində də göstərilir:

1) Hər bir şəxs öz şərəf və ləyaqət hissini qorumaq hüquqi vardır.

2) Şəxsiyyətin ləyaqəti hissi dövlət tərəfindən qorunmalı. Heç bir halda şəxsiyyətin ləyaqəti alçaldıla bilməz.

3) Heç kəsə işgəncə və əzab verilə bilməz. Özünün könüllü razılığı olmadan heç kəsin üzərində tibbi, elmi və başqa təcrübələr aparıla bilməz.

Azərbaycan Respublikası cinayət qanunvericiliyi zorakılıq, hədələmək, şantaj eləcə də işgəncələrin tətbiq olunmasını cınayət törətmənin vasitələri kimi nəzərdən keçirir. Azərbyacan Respublikası cinayət məcəlləsi aşağıdakı maddələrdə işgəncə terminlərinin işlədilməsini norma kimi nəzərdən keçirir: 113 - “İşgəncələrin tətbiqi”, 115.2 - "Müharbə qanunları və ənənələrinin pozulması", 133 - "İşgəncə", 293.2 - "İfadə verməyə məcbur etmə", 331- "Hərbi qulluqçulara işgəncə vermə".

Qanunvericilikdə (Azərbaycan Respublikası CM-nin 133-cü maddəsi) işgəncə sistematik döymə və zorakı əməllər törətmə yolları ilə fiziki və psixoloji zərər yetirmə kimi qiymətləndirilir.

AR Cəzaların İcrası Məcəlləsində qeyri-insani rəftar qadağan edilir. Məcəllənin 3.3-cü maddəsində qeyd edilir ki, “Bu Məcəllə Az.Res.-nin Konstitusiyasına, müvafiq qanunlara və beynəlxlaq hüququn prinsip və normalarına uyğun olaraq məhkumlarla rəftarda işgəncələrə, digər qeyri-insani hərəkətlərə və şəxsiyyətin alçaldılmasına yol verilməməsinə əsaslanır”.

AR “Polis haqqinda” Qanunun 5-ci maddəsində II hissəsində qeyd edilir ki, polisin hər hansı bir şəxslə insan ləyaqətini alçaldan şəkildə rəftar etməsi yolverilməzdir

Eyni zamanda, Azərbaycan Dövləti BMT “İşgənəclərə və digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan rəftar və cəza növlərinə qarşı” Konvensiyaya qoşulub. Konvensiyanın tələblərinə gorə Azərbaycan qanunvericiliyi təkminləşməli, dünya standartlarına uygunlaşdırlmalıdır:

1) Götürülən öhdəliklərə əsasən – səlahiyyətli orqanlar işgəncə ehtimalı varsa, bunu araşdırmalı və müvafiq tədbirlər görmələdir.

2) İşgəncəyə məruz qalan şəxsin şikayət hüquq var- və dərhal həmin şikayət təmin olunmalıdır.

3) İşgəncə nəticəsində ölərsə kompensasiya almaldır.

İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi Haqqında Avropa Konvensiyasının üçüncü maddəsində (Maddə 3. İşgəncələrin qadağan olunması) qeyd olunur ki, heç kəs işgəncəyə, qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftara və ya cəzaya məruz qalmamalıdır.